Dinsdagavond nam ik deel aan het symposium ‘Waardig tussen leven en sterven’, georganiseerd door het palliatief team van het Imelda-ziekenhuis in Bonheiden. Het was een heel boeiende en interessante avond. Ik was niet de enige die er zo over dacht. Met 500 aanwezigen viel de avond duidelijk in de smaak.
Verscheidene sprekers bespraken de problematiek van een waardig levenseinde op een open en serene manier. Daarbij ging het niet alleen over euthanasie, maar ook over andere vragen waarmee families geconfronteerd worden bij levenseinde. Stoppen we de behandeling? Starten we überhaupt met een behandeling? Wat met palliatieve sedatie? We mogen niet onderschatten hoeveel mensen dagelijks met deze vragen geconfronteerd worden. Daarop een antwoord geven is niet evident. Zowel bij betrokken artsen als bij patiënt en familie zorgt dit voor heel wat twijfels, onzekerheden en schuldgevoelens over de te maken keuzes. Het is belangrijk dat er dus ook voldoende omkadering is, om mensen te helpen bij dergelijke ingrijpende beslissingen.
De sprekers waren ook niet van de minsten. Eerst gaf professor Wim Distelmans de toehoorders concrete cijfers en feiten over palliatieve zorg en euthanasie, en besteedde ook aandacht aan de bestaande wetgeving. Daarna belichtte palliatief arts en jezuïet Marc Desmet het belang van spiritualiteit en zingeving in de zorg. Professor Rik Torfs bekeek deze toch wel zwaarwichtige problematiek ook eens vanuit een andere hoek, op zijn bekende eigenzinnige en originele wijze.
Daarna was er een debat met de drie sprekers en mezelf. Er tekende zich een consensus af tussen de sprekers: het levenseinde kan niet herleid worden tot louter een reeks van medische beslissingen. Het gaat hier over ethische keuzes en die dienen op een andere manier benaderd te worden. Een dergelijke complexe problematiek verdient immers een rijk, open en sereen debat. Het doel blijft om een menswaardig levenseinde voor iedereen mogelijk te maken binnen een ethisch en juridisch kader. Iedereen was het er ook over eens dat we de palliatieve zorg verder moeten uitbouwen.
Ik heb alvast genoten van deze mooie avond, waarbij een thema zoals menswaardig sterven, dat niet evident is, op een diepzinnige, open en soms zelfs ludieke wijze benaderd is. Ik dank daarom uitdrukkelijk de organisatoren en alle mensen actief in de sector die dit mogelijk maakten. In de politiek trachten wij alles vaak te vatten in algemene kaders. Maar denken en spreken over het levenseinde is voor iedere patiënt, zijn omgeving en het therapeutisch team een uniek gebeuren. Die dagelijkse realiteit wil ik ook voor ogen houden uit respect voor iedereen die ermee geconfronteerd wordt.
Dinsdag ondervroeg ik minister Onkelinx over het spanningsveld tussen privacy en toegang tot gezondheidszorg bij minderjarigen. Wanneer een minderjarige een huisarts raadpleegt, dan betaalt het ziekenfonds via een overschrijving terug op de zichtrekening. Dit betekent dat de ouders op de hoogte worden gebracht. Een goede communicatie en dialoog tussen ouders en kinderen is uiterst belangrijk. In sommige gevallen kan dit echter moeilijk liggen. Jongeren hebben aangegeven dat die zichtbaarheid van de terugbetaling een reden kan zijn om geen huisarts op te zoeken.
Een mogelijke oplossing is de uitbreiding van de derdebetalersregeling. Bij die regeling betaalt het ziekenfonds meteen aan de zorgverstrekker, en wordt er dus niet langer gewerkt met een terugbetaling. Momenteel geldt de derdebetalersregeling voor een aantal groepen in onze samenleving die moeite hebben om financieel rond te komen, zoals langdurig zieken of personen met een handicap.
Ook personen die zich in een occasionele, individuele, financiële noodsituatie bevinden, komen in aanmerking. In een omzendbrief heeft minister Onkelinx nu verduidelijkt dat bijvoorbeeld ook een minderjarige die om deugdelijke redenen niet wenst dat zijn ouders op de hoogte zijn van een raadpleging, gebruik kan maken van de derdebetalersregeling.
Ik ben blij dat de drempel om naar de huisarts te stappen, voor jongeren nu een stuk verlaagd wordt. Het is immers belangrijk dat de band tussen huisarts en jongere behouden blijft. Ik hoop dat zowel huisartsen en jongeren hierover voldoende geïnformeerd geraken, zodat zij van deze nieuwe mogelijkheid gebruik kunnen maken.
Vorige week heeft mijn collega Pol Van Den Driessche zijn eerste fictieverhaal voorgesteld, “Moord in de Senaat”. Ik heb nu de kans gehad om het te lezen en hij mag trots zijn op het resultaat. De titel geeft meteen aan waar het verhaal om draait. Na de moord op een senator gaan zowel de politie als enkele parlementsleden op zoek naar de ware toedracht van deze misdaad. De belangrijkste hoofdrolspeler in het boek is eigenlijk het Parlement zelf en alles wat erbij hoort. Zo komen we zaken te weten over dit oude gebouw, die ook voor de mensen die er dagelijks komen onbekend waren. De verweving van fictie en non-fictie bieden een extra dimensie. Zeker omdat de fictieve politici die hun opwachting maken, gebaseerd zijn op levensechte collega’s. Bij de ene is dit al duidelijker dan bij de andere. Voldoende stof voor een intrigerende speurtocht dus. Ik wens Pol dan ook alle succes met dit boek.
Foto’s vind u hier.
Gisterenavond ben ik naar een voordracht geweest rond de klimaatswijziging en de opwarming van de aarde. Het viel me op dat iedereen erg onder de indruk was van de cijfers, prognoses en analyses die we voorgelegd kregen. Het merendeel van de mensen is nu wel overtuigd van de klimaatproblematiek, maar ik denk dat weinig mensen echt geïnformeerd zijn over de omvang en de snelheid waarmee deze zich ontwikkelt. Het deed mij een beetje denken aan de financiële crisis. Ook die crisis was door sommigen voorspeld, maar sloeg veel harder en sneller toe dan analisten durfden vermoeden.
Vaak hoor ik dan al sussend vertellen: ach, het zal wel voor na onze tijd zijn. Persoonlijk vind ik die houding tekortdoen aan de ernst van de situatie. Erger nog, het is gewoon niet juist. Wat mij nog het meeste raakte, is dat we bij ongewijzigd beleid een ‘point-of-no-return’ zullen bereiken. Het opwarmingsproces houdt zichzelf dan in gang en wordt zelfs versterkt.
De gevolgen daarvan zijn desastreus, voor alles wat op aarde leeft. Indien we het zover laten komen, zullen 3,5 miljard mensen een tekort aan drinkwater hebben. Dat is toch onaanvaardbaar?!
Heel wat landen zijn nog volop bezig zich te ontwikkelen, met de terechte drang om ook hun welvaart en welzijn te verhogen. We moeten dus manieren zoeken om deze groei te laten gebeuren zonder een bijkomende uitstoot van CO2.
Maar ook hier moeten we ons allemaal betrokken voelen en ons steentje bijdragen. De drie belangrijkste ‘schuldigen’ voor de uitstoot van CO2 zijn transport, gebouwen en voeding. Laat me het voorbeeld van de gebouwen nemen. België scoort bijzonder slecht op het vlak van isolatie. Hier kan nog een hele weg afgelegd worden. Zo kunnen we het beste eerst prioriteit geven aan isolatie en dan aan bijvoorbeeld zonnepanelen. Dankzij premies kan de plaatsing van dakisolatie in een bestaande woning in sommige gevallen binnen het jaar terugverdiend zijn. Voor de mensen die bouwen zijn passiefhuizen zeker de moeite waard.
Het komt erop neer om actief bezig te zijn met de problematiek en er voldoende over na te denken. Er zijn mogelijkheden. We kunnen ervoor kiezen om dit ecologisch, humanitair en sociaal drama te vermijden. We zijn het onszelf, het Zuiden en de wereld verplicht.
Een tijdje terug kreeg ik van brouwer Achilles Van De Moer uit Itegem, bij Heist-op-den-Berg, de vraag om meter te worden zijn nieuwe Heksemie-bier. Ik kon echter niet aanwezig zijn bij de plechtige voorstelling. Mijn interesse was toch gewekt en daarom bracht ik op een iets rustiger moment een bezoek aan de microbrouwerij en het bijhorende café.
Het was een fijne ervaring. Een microbrouwerij is dan ook iets wat typisch is voor ons land, vermoed ik, met onze enorme biercultuur. Moet ik tot slot nog benadrukken dat de bieren van Achilles niet te versmaden zijn?
Foto’s vind je hier.
